“A crisis in education is usually caused by a crisis in society that calls into question many existing ideas regarding the central issues of knowledge, culture, and society. The crisis fuels meaningful educational debates and propels changes in educational institutions such as universities. By meaningful debates I mean debates that lead to significant changes in the curriculum. Too often, long, drawn-out, and even bitter debates leave little trace on the learning experience of students. We often forget that it is not our internalized ideas regarding what we teach that matters, but what students learn, what they come to care about, and what they themselves become.” (7)

http://en.wikipedia.org/wiki/Paideia_Proposal

Jaeger is perhaps best known for his multivolume work “Paideia: The Ideals of Greek Culture”, an extensive consideration of both the earliest practices and later philosophical reflections on the cultural nature of education in Ancient Greece, which he hoped would restore a decadent early 20th century Europe to the values of its Hellenic origins. Jaeger coined the term Paideia, a shorthand for Greek education and culture, which is now used like Polis, Hellenism or Renaissance ranging in its use from the journal Paideia to the Paideia Proposal.

http://en.wikipedia.org/wiki/Werner_Jaeger

Hans Blumenberg, the creator of metaphorology, was one of the most important German philosophers of  the latter 20th century.

• Shipwreck with Spectator -Paradigm of a Metaphor for Existence

• The Legitimacy of the Modern Age
• The Legibility of the world (onvindbaar?)

Blumenberg’s work was of a predominantly historical nature, characterized by his great philosophical and theological learning, and by the precision and pointedness of his writing style. The early text “Paradigms for a Metaphorology” explicates the idea of ‘absolute metaphors’, by way of examples from the history of ideas and philosophy. According to Blumenberg, metaphors of this kind, such as “the naked truth”, are to be considered a fundamental aspect of philosophical discourse that cannot be replaced by concepts and reappropriated into the logicity of the ‘actual’. The distinctness and meaning of these metaphors constitute the perception of reality as a whole, a necessary prerequisite for human orientation, thought and action. The founding idea of this first text was further developed in works on the metaphors of light in theories of knowledge, of being in navigation (Shipwreck with Spectators, 1979) and the metaphors of books and reading. (The Legibility of the World, 1979)

http://en.wikipedia.org/wiki/Hans_Blumenberg

 

http://www.vooruit.be/nl/event/1526

Een fantastisch fragment uit de politieke HBO-serie The West wing, over filosofische kennis versus het opzeggen van one-liners, en over het nut van die kennis

Josh (assistent van de Chief of Staff) geeft zijn assistente Donna de opdracht om naar één van de lezingen te gaan van een zelf-hulpgoeroe (Tomba) die consulteerde voor de opponent van de president in de volgende verkiezingen. Om wat bezwarend informatie te verzamelen over die opponent. De opponent is een radicale anti-intellectueel (een G.W. Bush-type). We zien dat die goeroe in zijn fliterdunne boeken steelt van de grote filosofen; maar op zo’n manier dat elke diepe waarheid verwordt tot een lege slogan. Hier volgt het transcript van de scène:

DONNA
I’m talking about this. So the guy’s consulted for Ritchie. He’s a buffoon, but he’s harmless.
Why should it be part of the campaign?
JOSH
Because it’s not harmless in an American President.
DONNA
Nothing he said was wrong or objectionable. …
JOSH
Open this book to any page.

Josh hands the book to Donna who opens the book and hands it back to Josh.

JOSH
“It’s good to be trapped in a corner. That’s when you act.”
DONNA
That happens to be true.
JOSH
It is. In my case, it’s the only time that I do.
DONNA
So?
JOSH
It’s Immanuel Kant! “Duty! Sublime and mighty name, that embraces nothing charming or insinuating
but requires submission.” Every year a million freshman philosophy students read that sentence.
DONNA
And change their major?
JOSH
You’ve just got a mouth full of wiseass today, don’t you?

…

DONNA
So he cripped Kant. Isn’t that what you’re supposed to do?
JOSH
It comes from a 193-page book called “A Critique of Practical Reason.” It’s about metaphysics and
epistemology. Tomba’s impressively boiled it down to two-thirds of one page. Give me another one.
DONNA
“Look outside the cave.”
JOSH
Right. That’s from an old paperback called “The Republic” by Plato. Lucky Tomba’s been able to
fit on fortune cookie so it suits the attention span of the Republican nominee. Here he quotes
Robert Frost. “Good fences make good neighbors.” Did he talk about that?
DONNA
Yeah.
JOSH
What did he say?
DONNA
Basically, that if you stay within your personal space, you’ll end up getting along with everyone.
JOSH
You had to study modern poetry.
DONNA
Yes.
JOSH
Is that what Frost meant?
DONNA
No, he meant that boundries are what alienate us from each other.
JOSH
Why did he say “Good fences make good neighbors?”
DONNA
He was being ironic, but I still don’t see…
JOSH
What does this remind you of? “I believe in hope, not fear.” “I’m a leader, not a politician.”
“It’s time for an American leader.” “America’s earned a change.” “I before ‘E’ except after ‘C’!”
It’s the fortune-cookie candidacy! These are important thinkers, and understanding them can be
very useful and it’s not ever going to happen at a four-hour seminar. When the President’s got
an embassy surrounded in Haiti, or a keyhole photograph of a heavy water reactor, or any of the
fifty life-and-death matters that walk across his desk every day, I don’t know if he’s thinking
about Immanuel Kant or not. I doubt it, but if he does, I am comforted at least in my certainty
that he is doing his best to reach for all of it and not just the McNuggets. Is it possible we
would be willing to require any less of the person sitting in that chair? The low road? I don’t
think it is.

“Goed en Kwaad hadden nooit bestaan, de taal werd opnieuw kreet” schrijft Jef Geeraerts ergens in dit eerste deel van zijn Gangreen-cyclus. Hij beschrijft in dit boek de ontsnapping van een blanke man uit de verstikkende (seksuele) moraal van het katholieke Vlaanderen (en bij wijze van import & kolonialisme het Kongo van de ‘paterkes’ ). Geeraerts wil ontaarde boeken schrijven, die “de vracht van eeuwen geestelijke slavernij eindelijk kwijt raken!”. Retrospectief kijkt hij terug, “God in de hemel, het is nu al 1967 en wat ik hier ga vertellen gebeurde heel in het begin van die heidense, heilige periode, in het jaar 1955, het jaar van de basalten maagd ha”. Die eerste, meesterlijk lange zin hoorde ik hem zelf voorlezen op Zozegd vorig jaar in de Theaterzaal van Vooruit. Laat het nu net die stijl zijn die het boek zo goed maakt en redt van zomaar één van de vele schandaalboeken te zijn uit de woelige jaren ’60. Als één lange woord-stoot, komt Geeraerts’ relaas over zijn verblijf in het Kongo van de jaren ’50 eruit. Het is een bijna totale zuivering geworden, van wat Geeraerts ervaarde als een ziekte. Zo moet men ook de titel en het opschrift begrijpen: “Sommige gedeelten gingen reeds tot ontbinding over, want ik had te lang gewacht. Toen begon ik ze één voor één af te hakken. Dit is het verhaal van het eerste litteken.” Het boek is geobsesseerd door het lichaam en seks en springt van de ene seksuele extase naar de andere, doorspekt met indrukwekkende citaten waarin Geeraerts zijn gal spuit over de visie van de Kerk op liefde en seks. Het is één lang protest tegen wat hij het “frustro-purito-christo-racistisch syndroom’ noemt, een woord dat een prominente plaats verdient in elke psychologische encyclopedie. Geeraerts bestrijdt (zulke strijdvaardige woorden mogen misschien wel gebruikt worden) “de tekenen van de voortschrijdende aftakeling” met erotiek, en een litanie van seksuele ervaringen, die aan het religieuze beginnen te grenzen (Er wordt niet voor niets uit het Hooglied geciteerd, zowat het meest erotische dat je in de Bijbel kan terugvinden).

Het is nu net die carrousel van seks en nog meer seks die soms wat begint te vervelen. Men vergeet al vlug de werkelijke opdracht van het hoofdpersonage; aan de “onbereikbare rand van het oerwoud, een weerspannige maagd … een streep van negen kilometer doorheen … trekken met de hulp van een driehonderdtal niet bijster enthoesiaste negers die ik achteloos tot volgehouden arbeid trachtte te bewegen”. Wacht even, dacht ik tijdens het lezen van zulke passages, draagt dit boek de clichés over (luie) Afrikanen en, later in het boek, (minderwaardige) vrouwen gewoon niet verder uit. Dat leek me nu niet echt verlicht te zijn, voor een boek dat zijn gat veegt aan Westerse waarden. Het zijn dit soort vragen die een tegenstander van het boek terecht zou mogen vragen. Het hoofdpersonage geeft toe dat hij walgde van “vrouwen met cellulitis, hangende borsten, uitgezette buiken, zware uiteinden, afbrekende tanden, gezwollen voeten, die overal pijn hebben, die vlug moe zijn, wit verlies hebben, daar een geur van verrotting verspreiden,…” Er is bij hem de schrik dat als “ze eenmaal oud en rimpelig zou zijn als de vele uitgezakte, snuivende, dikke vrouwen van de wereld en dan was het alsof de hand van een geraamte mijn penis omvatte en ‘m niet meer los kon laten en dan kreeg ik het koud”. Afrikanen krijgen het al even hard te verduren. Ter verdediging van het boek, moet gezegd dat de auteur zijn eigen (blanke) volk allerminst spaart. Eén voorbeeld: “De blanke wet maakt de mannen zwak als kinderen”. Ten tweede, het hoofdpersonage houdt soms ook echt van de zwarte vrouwen waarmee hij voor korte of langere tijd in bed duikt: Mbala was “de eerste vrouw van wie ik heb gehouden dat het soms pijn deed …”. Misschien gaat het boek daarom nog het meest over wat het betekent een blanke Westerse man te zijn. Zijn vitaliteit vindt die man nog het meeste terug als hij zijn ‘Westersheid’ achter zich laat: “vanaf dit ogenblik was ik geen westerling meer, ik was nu totaal opgenomen in een geheime sekte, ik onderging nu de inwijding, sacraal, archaïsch, eeuwen cultuur vielen van mij af”. En als ware hij een herboren man, begon hem “eveneens in die dagen het beschaven der wilde volkeren … steeds minder te boeien –teken van groeiende bewustwording-”. Het is in die momenten als de carrousel van seks even stopt voor een kleine onderbreking dat het boek me het meest kon boeien. Op het einde van het boek bijvoorbeeld staat de onafhankelijkheid van Kongo voor de deur en wordt het hoofdpersonage afgesnauwd door een zwarte man: “Blanke, dat is jouw zaak niet”. Hij wreekt zich “in die seconden op het zwarte ras, ik wreekte ook de onvergefelijke lafheid van mijn regeerders, die niet hadden durven te vechten voor dit prachtige land”. Deze passage deed me nog het meeste aan J.M. Coetzee denken, die deze nazinderende blanke nijd om de dekolonialisering zo virtuoos beschrijft in zijn boeken.

Als 24-jarige meelezer vroeg ik mij aanvankelijk af wat de relevantie is van alweer een nieuwe herdruk van “zo’n schandaalboekske uit de jaren stillekes” en “gaat het hier gewoon niet om een nostalgische reflex van de Mei ’68-generatie die het maar wat graag nog eens wil hebben over zijn seksuele revolutie, zijn lak aan alles waar een weem van autoriteit aan vastkleefde?”. Het is onmogelijk voor mij om de impact van het boek toenertijd te vatten, maar met de terugkeer van het nieuwe puritanisme in onze maatschappij blijft het boek misschien relevant, dacht ik. Maar er blijft iets steken; er is namelijk maar zoveel dat een mens kan verdragen van de uitputtende beschrijvingen van andermans seksuele escapades. Ik wou de schrijver al vlug vragen om nu eens over iets anders te praten. (En gelukkig doet hij dat ook) Seks is immers een marketing-gimmick geworden en een schokeffect heeft het al lang niet meer. Ik bewonder wat de publicatie van Gangreen veroorzaakt moet hebben en de moed van Geeraerts, maar ik denk dat de taboes van onze tijd al helemaal ergens anders liggen. Het boek is voor mij echter wel meer dan een louter tijdsdocument, en dat heeft het vooral aan enkele geweldige passages over religie, de oorlogsdrift van de mens, huwelijksspanningen (de tirade van zijn vergeten vrouw!), en aan zijn magnifieke stijl te danken.